Tachografy w busach od 1 lipca 2026: kogo dotyczą, kary i ceny

Co zmieniło się 1 lipca 2026 r.

Od 1 lipca 2026 r. bus używany w transporcie międzynarodowym lub w kabotażu musi mieć tachograf inteligentny, jeśli jego dopuszczalna masa całkowita łącznie z przyczepą przekracza 2,5 tony. Wcześniej próg wynosił 3,5 tony, więc większość busów typu blaszak i kontener była poza przepisami.

Podstawą prawną jest art. 2 ust. 1 lit. aa) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, dodany rozporządzeniem (UE) 2020/1054 w ramach Pakietu Mobilności. Ta sama zmiana obejmuje te busy unijnymi przepisami o czasie jazdy, przerwach i odpoczynku. Europejski Urząd ds. Pracy (ELA) określa zakres jako pojazdy powyżej 2,5 t i do 3,5 t wykonujące „zarobkowy międzynarodowy przewóz rzeczy lub kabotaż”.

Dwie rzeczy się nie zmieniły. Przewozy w obrębie jednego kraju pozostają poza nowym przepisem. Busy o dopuszczalnej masie całkowitej do 2,5 t włącznie, razem z przyczepą, w ogóle nie są objęte zmianą.

W skrócie: jeśli zarobkowo wozisz cudze towary przez granicę busem, który razem z przyczepą może ważyć ponad 2,5 t, bus musi teraz mieć tachograf inteligentny drugiej generacji, a kierowcę obowiązują te same normy czasu jazdy i odpoczynku co kierowcę ciężarówki.

Kto jest zwolniony

Rozporządzenie przewiduje kilka wyłączeń ważnych dla małych pojazdów:

• Przewozy na potrzeby własne. Busy powyżej 2,5 t i do 3,5 t są zwolnione, gdy towar jest przewożony na potrzeby własne firmy lub kierowcy, a nie zarobkowo, i prowadzenie pojazdu nie jest głównym zajęciem kierowcy. To wyłączenie nie ma limitu odległości.
• Rzemieślnicy. Pojazdy do 7,5 t przewożące materiały, sprzęt lub maszyny potrzebne kierowcy do wykonywania jego pracy są zwolnione w promieniu 100 km od bazy, również tylko wtedy, gdy prowadzenie pojazdu nie jest głównym zajęciem kierowcy, a przewóz nie jest zarobkowy.
• Niehandlowy przewóz rzeczy pojazdami do 7,5 t.

Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego (IRU) dodaje ostrzeżenie, które zaskakuje wielu małych przewoźników: „Nawet sporadyczne przewozy międzynarodowe sprawiają, że działalność podlega przepisom”.

Co musi zrobić przewoźnik

1. Zamontuj właściwe urządzenie. Musi to być druga wersja tachografu inteligentnego (często zapisywana jako G2V2), zamontowana i skalibrowana przez uprawniony warsztat.
2. Wyrób karty. Każdy kierowca potrzebuje karty kierowcy, a firma karty przedsiębiorstwa. Na Litwie obie zamawia się przez system eLTSA i są ważne pięć lat.
3. Przestrzegaj norm czasu jazdy i odpoczynku. Dzienny czas jazdy to maksymalnie 9 godzin (dwa razy w tygodniu 10 godzin), tygodniowy 56 godzin, a w dwóch kolejnych tygodniach łącznie 90 godzin. Po 4,5 godziny jazdy obowiązuje 45-minutowa przerwa. Odpoczynek dobowy trwa 11 godzin, a regularny odpoczynek tygodniowy 45 godzin; 45-godzinnego odpoczynku nie wolno odbierać w pojeździe.
4. Zgrywaj i przechowuj dane. Dane z karty kierowcy zgrywaj co najmniej co 28 dni, z tachografu co najmniej co 90 dni, a pliki przechowuj przez 12 miesięcy. Podczas kontroli drogowej kierowca musi móc okazać dane z bieżącego dnia i poprzednich 56 dni.
5. Zgłaszaj delegowanie. Kabotaż i przewozy cross-trade są traktowane jako delegowanie kierowców, więc pracodawca składa deklarację delegowania w unijnym portalu IMI, a kierowca wozi jej kopię razem z CMR.
6. Miej licencję. Ta część jest starsza: od 21 maja 2022 r. powyżej 2,5 t potrzebna jest licencja wspólnotowa, a wymagana zdolność finansowa to 1800 EUR na pierwszy bus i 900 EUR na każdy kolejny.

Kontrole: okresu przejściowego nie było

Już w pierwszym tygodniu niemiecka policja, Federalny Urząd ds. Logistyki i Mobilności (BALM) i władze regionalne skontrolowały 26 pojazdów na autostradzie A7 w pobliżu Kirchheim. Trzy busy nie miały tachografu. Portal Trans.info podał, że kierowców ukarano, a busy nie mogły jechać dalej, i podsumował, że „w praktyce nie ma okresu przejściowego”.

Wysokość kar za jazdę bez tachografu według danych zebranych przez Trans.info przed wejściem przepisów w życie:

W przypadku Litwy i Łotwy kwoty podawane w prasie różnią się w zależności od źródła, dlatego zanim oprzesz się na jednej liczbie, sprawdź aktualne kwoty w krajowym urzędzie (na Litwie w LTSA). Łotewski nadawca publiczny LSM podał od 280 do 570 EUR dla kierowcy i od 700 do 1400 EUR dla przewoźnika.

Jak przygotowany był rynek

Słabo. W ankiecie IRU opublikowanej w maju 2026 r. 88% objętej przepisami floty wciąż nie miało urządzenia, a gotowość deklarowało tylko 27,7% przewoźników. W Rumunii urząd ds. transportu naliczył do połowy czerwca 3584 lekkie pojazdy z tachografem inteligentnym, podczas gdy potrzebowało go ponad 45 000 pojazdów. Litewski wiceminister transportu mówił w styczniu, że zmiana dotyczy 374 litewskich przewoźników.

Najczęściej narzeka się na koszty. Podawane ceny wahają się od około 1000 EUR za samo urządzenie do 3500-4700 EUR za pojazd przy kompletnym montażu; taki przedział podaje niemieckie stowarzyszenie firm kurierskich i ekspresowych BdKEP.

Co to zmieniło w ekspresowych przewozach busami

Bus był kiedyś szybką opcją: jeden kierowca, bez rejestrowania czasu pracy, od drzwi do drzwi w ciągu nocy. W przewozach międzynarodowych to się skończyło. BdKEP podaje przykład trasy 1500 km, która wcześniej zajmowała około 27,5 godziny, a teraz, z przerwami i odpoczynkami, trwa ponad 42 godziny.

To samo stowarzyszenie podaje, że międzynarodowy transport busami jest teraz trwale droższy o 35-80%, po skokach o 100-200% w pierwszych tygodniach lipca. Przewoźnicy reagują na trzy sposoby: pozostają poniżej progu 2,5 t, przesiadają się na ciężarówki do 7,5 t albo rezygnują z przewozów międzynarodowych.

Co powinni teraz zrobić załadowcy i spedytorzy

• Pytaj, zanim zlecisz. Przy każdym busie jadącym za granicę upewnij się, że ma tachograf inteligentny i że podany czas przejazdu uwzględnia przerwy i odpoczynek. Bus zatrzymany na kontroli nie dowiezie towaru.
• Zaplanuj pilne przesyłki od nowa. Drugi kierowca, zmiana kierowców na trasie lub wcześniejszy załadunek pozwalają odzyskać godziny, które zabrały przepisy.
• Porównaj busa z miejscem na ciężarówce. Przy kilku paletach, które nie muszą dojechać przez noc, doładunek na ciężarówkę, która i tak jedzie tą relacją, jest często tańszy niż dedykowany bus po nowych stawkach. W Start2Load możesz zobaczyć wolne pojazdy na mapie i zapytać przewoźnika o stawkę za część naczepy.
• Współpracuj ze sprawdzonymi firmami. Każda firma w Start2Load jest sprawdzana, zanim będzie mogła dodawać oferty lub widzieć dane kontaktowe. Ma to tym większe znaczenie, że niektórych przewoźników kusi, by jeździć dalej bez wymaganego wyposażenia.